ساز محمد رضا لطفي در همه حال شنيدني است .حدود سه دهه است که موسيقي ايران ،صداي ساز موسيقيداناني  شاخص  رابه رسميت شناخته ومرجع قرار داده است .محمد رضا لطفي ازين گروه موسيقيدانان است گرچه خود حدود  دو دهه از حضوردراين  فضابي بهره بوده است . لطفي در اوايل دهه شصت کشور راترک گفت .اوهرچند درفاصله سالهاي 57تا 73به صورت پراکنده فعاليتهاي خودراازسرگرفت وبا تشکيل کلاسهاي آموزشي وتاسيس مجددگروه شيداسعي در آغازي دوباره ازفعاليتهاي   درون کشورداشت ،اماشرايط به نحوي پيش رفت که اورا بار ديگر به جلاي وطن کشاند .اکنون در آستانه 60سالگي لطفي بارديگر به ايران بازگشته است .زمزمه ها حاکي از آن است که قصد اقامت دائم وفعاليت مجدد دارد.در سال جاري شماري از آثار اوکه قبلابه صورت کاست منتشر شده بود به صورت سي دي روانه بازار شد،جان جان ،سپيده وبه ياد عارف همراه با آواز يار ديرينه اش استاد شجريان و تکنوازي قافله سالار.اين اثر شامل دو بخش تکنوازي تار درراست پنجگاه وسه تار در نوا است .راست پنجگاه با نام لطفي عجين شده است .،چه اولين باربا ساز لطفي ره به سوي اين مقام ونواي سحر آميز گشوديم .تا سي سال پيش ،هيچ اثر منتشر شده اي از راست پنجگاه وجود نداشت .در اجراي اساتيد قديم نيز(که دراختيارهمگان نبود) تنها اجراي رديف ازين دستگاه موجود بود نظير اجراي تار فخام الدوله  ويا آواز عبداله خان دوامي .

در حافظيه شيرازساز لطفي و  آواز شجريان ،عمق و محتواي غني اين دستگاه را نشان داد.موردي که بيست سال بعد در چشمه نوش تکرار شد.در چشمه نوش لطفي چنان عميق وپر رمز وراز و عاشقانه تارنواخته است که بارها وبارها مي توان آن راشنيد.قافله سالار درفاصله  دو اثر ذکرشده اجراشده است .در اواسط ده 60 نيز راست پنجگاه لطفي به خوبي نشان اين لولي آتش دست را بر خود دارد .موسيقي در فضايي آرام آغاز مي شود تا موقعيت اين دستگاه رامعرفي کند .آواز لطفي چاشني اثراست .صدايي بم ،گرم و نافذ که تاثيري شگرف دارد .به تدريج و با اجراي گوشه هاي مختلف ،تار نيز شور ووجد افزونتري مي يابد و درانتها باز هم باشعري از مولانا با ريتمي پرتحرک ساز وآواز لطفي به اوج مي رسد تا اثر پايان يابد .

روي ديگرنوار نيز روايت لطفي با سه تار از دستگاه آسماني نوا ست .بي هيچ گمان وگزافه اي سبک لطفي از شاخص ترين و مهمترين شيوه هاي سه تار نوازي است.اين مورد چنان آشکار است که نيازي به پرگويي ندارد. سونوريته بي نظير ،عمق ومحتواي ساز وشيوه اجرا وروايت دراين اثر بسيار ممتاز است .

نکته ديگر آواز خواندن لطفي دراين اثر است  چراکه عده اي با ذهنيت موسيقي  آوازي ،از آواز خواندن لطفي متعجب مي شوند .اما با کمي دقت در مي يابيم که شعر وآوازو موسيقي در فرهنگ ما به هم پيوسته بوده است .در گذشته بسياري از راويان موسيقي خود شاعر وخواننده ونوازنده به طور توامان بوده اند .آواز وساز لطفي در واقع ادامه سنت خنياگري در موسيقي ايرانيست .اينجا ديگر موضوع آواز تنها وصداي مثلا ششدانگ مطرح نيست .مجموع  سازوآواز لطفي و شدت تاثير آن موردي نيست که نياز به تعريف وتمجيد داشته باشد .ضمن آنکه لطفي با اين شکل اجرا ،سنت ديگري را پاس داشته است و آن توجه به بداهه پردازي در موسيقي ايراني است .عنصر "حال" و" آن" در موسيقي ايراني، که امروزه کم کم دارد به يک خاطره فراموش شده بدل مي شود .

تکنوازی استاد در دستگاه نوا  ( دانلود کنید )

غلامحسين بيگجه خاني

استاد غلامحسين بيگجه خاني در سال 1297 شمسي در محله ي سنجران تبريز چشم به جهان گشود . پدرش حسينقلي خان از استادان صاحب نام و نوازنده ي چيره دست تار بود. بيگجه خاني از شش سالگي نزد پدر به آموختن تار پرداخت و پس از مرگ او ( در سال 1310 شمسي ) نزد رضا قلي زابلي كه از شاگردان مشهور پدرش بود، فراگيري تار را ادامه داد. دوران جواني را با شنيدن صفحات سنگي قديمي از استاداني چون آقا حسينقلي، درويش خان، ني داوود و علي اكبر شهنازي گذراند و بعدها از محضر دو استاد برجسته ي آواز، مير علي اصغر صادق الوعد و اقبال آذر ، بهره هاي فراوان برد. در همين ايام بود كه با استاد چيره دست دايره، حاج محمود فرنام، آشنا شد و اين آشنايي به همكاري صميمانه اي منجر شد كه حدود 50 سال دوام آورد. بیگجه‌خانی از تجربیات ردیفی اقبال آذر نیز آموخت و در کنسرتی در باغ گلستان تبریز با اقبال برنامه اجرا کرد.

بیگجه‌خانی همزمان با تاسیس رادیو تبریز فعالیت خود را در آن آغاز کرد و مدتی سرپرست ارکستر ایرانی رادیو تبریز بود. بعد در رادیو ایران مشغول به کار شد و مدتی نیز به دعوت نورعلی خان برومند در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی به تدریس پرداخت. او آثاری نیز در تنظیم و اجرای موسیقی آذربایجانی دارد. آخرین کنسرت او با گروه عارف وشیدا  در سال ۱۳۶۳ برگزار شد(تکنواز کاست بیداد به همراهی آواز استاد شجریان ). غلامحسین بیگجه‌خانی در ۲۴ فروردین ۱۳۶۶ در بیمارستان ۲۹ بهمن تبریز درگذشت.

روحش شاد ، يادش گرامي

برای دیدن یکی از هنرنمائی های استاد بیگجه خانی بهمراهی استاد فرنام لطفا آدرس زیر را کلیک کنید :

کنسرت افشاري

دو نمونهاز تکنوازی استاد		حجم فایلmp3	دانلود
1	پیش درآمد اصفهان	4.17 مگابایت
2	تکنوازی تار	3.85 مگابایت

..........

عنوان این مطلب برگرفته شده  از کاست خوشنواز (مجموعه تکنوازی های استاد بیگجه خانی )موسسه فرهنگی هنری ماهور می باشد .